3 SAI LẦM THƯỜNG GẶP KHI HỌC NGỮ PHÁP TIẾNG ANH THCS

Ở bậc THCS, học sinh bắt đầu tiếp cận có hệ thống với ngữ pháp tiếng Anh. Đây là giai đoạn hình thành nền tảng quan trọng cho việc học lên THPT sau này. Tuy nhiên, do chưa có phương pháp học phù hợp, nhiều học sinh mắc phải những sai lầm phổ biến khiến việc học ngữ pháp trở nên nặng nề, khó nhớ và kém hiệu quả. Việc nhận diện sớm những sai lầm này sẽ giúp học sinh điều chỉnh cách học ngữ pháp tiếng Anh THCS hiệu quả ngay từ đầu.

I. Học thuộc công thức ngữ pháp tiếng Anh THCS nhưng không hiểu cách dùng

Ở bậc THCS, khi mới bắt đầu tiếp cận ngữ pháp tiếng Anh một cách có hệ thống, rất nhiều học sinh hình thành thói quen học ngữ pháp bằng cách ghi nhớ công thức một cách máy móc. Các em thường chép đầy đủ cấu trúc vào vở, học thuộc lòng từng dòng nhưng lại không hiểu rõ ý nghĩa thực sự và cách sử dụng trong từng ngữ cảnh cụ thể. Đây được xem là sai lầm phổ biến nhất và cũng là nguyên nhân gốc rễ khiến nhiều học sinh cảm thấy ngữ pháp “khó”, “dễ quên” và “học mãi không vào”.

Trong chương trình tiếng Anh THCS, các chủ điểm ngữ pháp như thì hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, quá khứ đơn, so sánh, câu hỏi Yes/No, câu hỏi Wh-… xuất hiện lặp đi lặp lại qua nhiều lớp học. Nếu học sinh chỉ tập trung học công thức mà không hiểu bản chất, các em sẽ rất dễ nhầm lẫn giữa các cấu trúc, đặc biệt khi phải làm bài tập tổng hợp hoặc sử dụng ngữ pháp trong ngữ cảnh mới.

Sai lầm này khiến việc học ngữ pháp tiếng Anh THCS trở nên nặng nề, khô khan và thiếu hiệu quả, đi ngược lại mục tiêu của một cách học ngữ pháp hiệu quả là hiểu – nhớ – vận dụng được.

a. Nhớ công thức ngữ pháp tiếng Anh THCS nhưng không đặt được câu

Một biểu hiện rất rõ của việc học ngữ pháp không hiệu quả là học sinh có thể đọc đúng công thức nhưng lại không thể tự đặt câu hoàn chỉnh. Nhiều em thuộc lòng:

• S + V(s/es)

• S + am/is/are + V-ing

Tuy nhiên, khi giáo viên yêu cầu đặt một câu đơn giản về bản thân hoặc về hoạt động hằng ngày, các em lại lúng túng, viết câu thiếu chủ ngữ, sai động từ hoặc dùng sai thì.

Nguyên nhân chính là do học sinh:

• Chỉ học cấu trúc ở dạng trừu tượng, không gắn với ví dụ cụ thể

• Không được luyện tập đặt câu ngay sau khi học lý thuyết

• Không hiểu câu đó dùng để diễn tả điều gì trong đời sống thực tế

Việc không đặt được câu cho thấy ngữ pháp vẫn chỉ nằm ở mức “kiến thức ghi nhớ”, chưa chuyển thành kỹ năng sử dụng. Trong khi đó, mục tiêu quan trọng của học ngữ pháp tiếng Anh THCS là giúp học sinh biết dùng cấu trúc để diễn đạt suy nghĩ, không chỉ để làm bài tập trên giấy.

b. Không phân biệt được các cấu trúc ngữ pháp tiếng anh THCS  gần giống nhau

Một hệ quả khác của việc học thuộc công thức mà không hiểu cách dùng là học sinh rất dễ nhầm lẫn giữa các cấu trúc có hình thức tương tự nhau. Ở cấp THCS, những cặp cấu trúc sau thường gây nhầm lẫn:

• Thì hiện tại đơn và thì hiện tại tiếp diễn

• So sánh hơn và so sánh nhất

• Can và could

• Like + V-ing và like + to V

Khi học sinh chỉ ghi nhớ công thức mà không hiểu ý nghĩa, các em sẽ không nhận ra sự khác biệt về thời gian, mức độ hay sắc thái trong từng cấu trúc. Ví dụ, nhiều học sinh dùng thì hiện tại tiếp diễn để nói về thói quen hằng ngày, hoặc dùng can và could một cách tùy tiện mà không hiểu sự khác nhau về mức độ lịch sự.

Điều này không chỉ khiến học sinh làm sai bài tập mà còn tạo cảm giác “ngữ pháp rất rối”, từ đó dễ sinh tâm lý sợ học ngữ pháp. Đây là lý do vì sao cách học ngữ pháp hiệu quả luôn cần đi kèm với việc giải thích rõ ý nghĩa và tình huống sử dụng, thay vì chỉ đưa ra công thức khô khan.

c. Dễ quên ngữ pháp tiếng Anh THCS sau một thời gian ngắn

Học thuộc lòng công thức thường chỉ giúp học sinh nhớ trong thời gian ngắn, đủ để làm bài kiểm tra trước mắt. Sau một vài tuần, nếu không được sử dụng lại, kiến thức sẽ nhanh chóng bị quên.

Nhiều học sinh THCS gặp tình trạng:

• Học xong bài mới thì quên bài cũ

• Lên lớp trên phải học lại từ đầu vì mất căn bản

• Cảm giác “năm nào cũng học lại mấy thì đó nhưng vẫn không nhớ”

Nguyên nhân là vì việc học chưa tạo được liên kết giữa kiến thức mới và kiến thức cũ, cũng như chưa gắn ngữ pháp với việc sử dụng thực tế. Khi ngữ pháp không được luyện tập thường xuyên qua đặt câu, nói hoặc viết ngắn, não bộ sẽ không lưu trữ thông tin ở trí nhớ dài hạn.

Do đó, nếu không thay đổi phương pháp, việc học ngữ pháp tiếng Anh THCS theo kiểu học thuộc công thức sẽ khiến học sinh ngày càng mất động lực và gặp nhiều khó khăn hơn khi học lên các lớp cao hơn.

II. Học ngữ pháp tiếng Anh THCS  tách rời khỏi thực tế sử dụng

Một sai lầm phổ biến khác khi học ngữ pháp tiếng Anh THCS là học sinh chỉ tiếp cận ngữ pháp thông qua sách giáo khoa và bài tập trên lớp, mà không có cơ hội áp dụng vào các tình huống sử dụng thực tế. Ngữ pháp vì thế trở thành những quy tắc khô khan, tồn tại độc lập trên trang giấy, thay vì là công cụ giúp học sinh diễn đạt suy nghĩ và giao tiếp bằng tiếng Anh.

Ở độ tuổi THCS, học sinh vẫn đang trong giai đoạn hình thành thói quen học tập. Nếu các em chỉ quen với việc làm bài tập điền từ, khoanh đáp án mà không được hướng dẫn sử dụng ngữ pháp trong câu nói, đoạn viết hay tình huống đời sống, các em sẽ rất khó hiểu được ý nghĩa thực sự của việc học ngữ pháp. Điều này khiến việc học trở nên nặng nề và thiếu động lực, đi ngược lại mục tiêu của một cách học ngữ pháp hiệu quả.

a. Chỉ làm bài tập trắc nghiệm khi học ngữ pháp tiếng Anh THCS 

Bài tập trắc nghiệm là hình thức phổ biến trong chương trình tiếng Anh THCS. Dạng bài này giúp học sinh nhận diện cấu trúc và làm quen với cách ra đề kiểm tra. Tuy nhiên, nếu học sinh chỉ dừng lại ở việc chọn đáp án đúng mà không hiểu vì sao đáp án đó đúng, hiệu quả học tập sẽ rất hạn chế.

Nhiều học sinh có thói quen:

• Dựa vào mẹo làm bài thay vì hiểu ngữ pháp

• Chọn đáp án theo cảm tính hoặc loại trừ

• Làm đúng nhưng không giải thích được lý do

Việc chỉ làm trắc nghiệm khiến học sinh thụ động trong quá trình học. Các em không cần tự tạo câu, không cần suy nghĩ cách diễn đạt ý của mình, dẫn đến việc ngữ pháp không được “kích hoạt” trong não bộ. Vì vậy, dù làm khá nhiều bài tập, học sinh vẫn dễ quên kiến thức và gặp khó khăn khi gặp dạng bài mới.

Đối với học ngữ pháp tiếng Anh THCS, trắc nghiệm chỉ nên là một phần hỗ trợ, không thể thay thế cho việc luyện tập đặt câu và sử dụng ngữ pháp trong ngữ cảnh thực tế.

b. Ít sử dụng ngữ pháp tiếng Anh THCS khi nói và viết

Một nguyên nhân lớn khiến ngữ pháp không trở thành kỹ năng là học sinh ít có cơ hội – hoặc ít dám – sử dụng tiếng Anh khi nói và viết. Nhiều em có tâm lý sợ sai, sợ bị chê cười, nên chọn cách im lặng hoặc chỉ dùng những câu cực kỳ đơn giản.

Khi không thực hành:

• Ngữ pháp chỉ tồn tại dưới dạng lý thuyết

• Học sinh không phát hiện được lỗi sai của mình

• Kiến thức nhanh chóng bị quên sau khi học

Đặc biệt ở cấp THCS, nếu học sinh không được khuyến khích nói những câu ngắn, viết những đoạn đơn giản áp dụng cấu trúc đã học, các em sẽ hình thành thói quen “học để đối phó”. Điều này khiến việc học ngữ pháp trở nên xa rời thực tế, dù trên lớp các em vẫn học đầy đủ các chủ điểm.

Một cách học ngữ pháp hiệu quả ở bậc THCS cần tạo điều kiện cho học sinh sử dụng ngữ pháp trong các hoạt động nhẹ nhàng như nói về bản thân, gia đình, trường lớp hoặc viết vài câu ngắn mỗi ngày.

c. Không thấy được sự hữu ích của ngữ pháp tiếng Anh THCS 

Khi ngữ pháp không được áp dụng vào thực tế, học sinh rất dễ hình thành suy nghĩ rằng ngữ pháp là phần kiến thức khô khan, khó hiểu và không cần thiết. Nhiều em cho rằng chỉ cần nhớ từ vựng là đủ, hoặc học ngữ pháp chỉ để làm bài kiểm tra trên lớp.

Hệ quả của suy nghĩ này là:

• Học sinh mất dần hứng thú học tiếng Anh

• Không chủ động ôn tập các kiến thức đã học

• Ngữ pháp trở thành “nỗi sợ” khi lên lớp trên

Trong khi đó, nếu học sinh được thấy rằng ngữ pháp giúp các em nói đúng hơn, viết rõ ràng hơn và hiểu bài tốt hơn, thái độ học tập sẽ thay đổi tích cực. Việc gắn ngữ pháp với các tình huống quen thuộc trong đời sống chính là chìa khóa giúp học sinh nhận ra giá trị thực tiễn của học ngữ pháp tiếng Anh THCS.

III. Không ôn tập thường xuyên các kiến thức ngữ pháp tiếng Anh THCS đã học

Ngữ pháp tiếng Anh THCS có đặc điểm liên kết chặt chẽ và lặp lại theo chiều xoắn ốc: kiến thức mới luôn được xây dựng dựa trên kiến thức cũ. Tuy nhiên, một sai lầm rất phổ biến là học sinh chỉ tập trung học bài mới mà không dành thời gian ôn tập những chủ điểm đã học trước đó. Điều này khiến kiến thức trở nên rời rạc, dễ quên và không thể vận dụng linh hoạt.

Ở cấp THCS, khối lượng ngữ pháp chưa quá nặng, nhưng nếu học sinh không hình thành thói quen ôn tập đều đặn, các em sẽ nhanh chóng mất căn bản. Khi đó, việc học ngữ pháp không những không hiệu quả mà còn tạo áp lực lớn, khiến học sinh cảm thấy “càng học càng rối”. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều học sinh gặp khó khăn khi học tiếng Anh ở các lớp trên.

a. Học bài ngữ pháp tiếng Anh THCS mới nhưng quên bài cũ

Một biểu hiện rất rõ của việc không ôn tập thường xuyên là học sinh chỉ nhớ kiến thức trong thời gian ngắn, đủ để làm bài kiểm tra, sau đó nhanh chóng quên khi chuyển sang bài mới.

Ví dụ:

• Khi học thì quá khứ đơn, nhiều học sinh đã quên cách dùng thì hiện tại đơn và hiện tại tiếp diễn.

• Khi làm bài tổng hợp, học sinh nhầm lẫn giữa các thì, dùng sai dấu hiệu thời gian hoặc chia động từ không nhất quán trong cùng một đoạn văn.

Nguyên nhân là do:

• Học sinh không ôn lại kiến thức cũ trước khi học bài mới

• Không nhận ra mối liên hệ giữa các chủ điểm ngữ pháp

• Học theo kiểu “xong bài là bỏ”, thiếu tính hệ thống

Điều này khiến kiến thức ngữ pháp không được củng cố qua thời gian. Trong khi đó, một cách học ngữ pháp hiệu quả ở bậc THCS cần có sự lặp lại hợp lý để giúp kiến thức chuyển từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn.

b. Không hệ thống lại kiến thức ngữ pháp tiếng Anh THCS 

Nhiều học sinh học ngữ pháp theo từng bài riêng lẻ mà không tổng hợp lại thành một hệ thống hoàn chỉnh. Mỗi chủ điểm được học như một “mảnh ghép rời”, khiến các em khó nhìn thấy bức tranh tổng thể của ngữ pháp tiếng Anh.

Việc không hệ thống hóa kiến thức dẫn đến:

• Học sinh không biết các thì khác nhau ở điểm nào

• Không nhớ khi nào dùng cấu trúc này, khi nào dùng cấu trúc khác

• Khó làm các bài tập tổng hợp hoặc bài kiểm tra cuối kỳ

Ở bậc THCS, nếu học sinh không có thói quen:

• Tóm tắt ngữ pháp theo bảng hoặc sơ đồ

• Ghi chú lại các điểm dễ nhầm lẫn

• So sánh các cấu trúc gần giống nhau

thì việc ghi nhớ sẽ rất rời rạc. Ngữ pháp vì thế trở thành một danh sách dài các quy tắc khó nhớ, thay vì là một hệ thống logic có thể vận dụng linh hoạt.

c. Dễ mất căn bản ngữ pháp tiếng Anh THCS khi lên lớp trên

Hệ quả nghiêm trọng nhất của việc không ôn tập ngữ pháp thường xuyên là học sinh dễ mất căn bản khi bước vào các lớp cao hơn. Chương trình tiếng Anh THPT đòi hỏi học sinh phải:

• Nắm chắc các thì cơ bản

• Hiểu rõ cấu trúc câu đơn, câu ghép

• Có khả năng phân tích và biến đổi câu

Nếu nền tảng ngữ pháp THCS không vững, học sinh sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi tiếp cận các cấu trúc phức tạp hơn như câu điều kiện, mệnh đề quan hệ, câu bị động nâng cao. Khi đó, học sinh thường rơi vào trạng thái:

• Học chậm hơn so với bạn bè

• Phải học lại kiến thức cũ trong khi vẫn phải theo kịp bài mới

• Dễ mất tự tin và chán nản với môn tiếng Anh

Điều này cho thấy, việc không ôn tập ngữ pháp tiếng Anh THCS không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập hiện tại mà còn tác động lâu dài đến quá trình học tập ở các bậc học tiếp theo.

IV. Kết luận

Qua ba sai lầm phổ biến trên có thể thấy rằng, việc học ngữ pháp tiếng Anh THCS sẽ trở nên kém hiệu quả nếu học sinh chỉ học thuộc công thức, học tách rời khỏi thực tế sử dụng và thiếu thói quen ôn tập thường xuyên. Những sai lầm này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập trước mắt mà còn khiến học sinh dễ mất căn bản, gặp nhiều khó khăn khi chuẩn bị bước vào chương trình tiếng Anh THPT.

Ngữ pháp ở bậc THCS đóng vai trò nền tảng. Nếu không được học đúng phương pháp ngay từ đầu, học sinh sẽ rơi vào vòng lặp “học rồi quên – học lại vẫn rối”. Vì vậy, điều quan trọng không nằm ở việc học thật nhiều kiến thức trong thời gian ngắn, mà là xây dựng một cách học ngữ pháp hiệu quả, có hệ thống, được luyện tập đều đặn và gắn liền với việc sử dụng thực tế.

Nhận thức đúng những sai lầm thường gặp chính là bước đầu tiên giúp học sinh và phụ huynh lựa chọn được hướng học phù hợp, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho quá trình học tiếng Anh lâu dài và bền vững.

V. Giải pháp học ngữ pháp tiếng Anh THCS hiệu quả tại Trung tâm Ngoại ngữ Nhân Kiệt Ánh Dương

Thấu hiểu những khó khăn của học sinh THCS trong việc học ngữ pháp tiếng Anh, Trung tâm Ngoại ngữ Nhân Kiệt Ánh Dương xây dựng chương trình giảng dạy chú trọng vào nền tảng, giúp học sinh học đúng – hiểu sâu – vận dụng được.

Chương trình học tại trung tâm:

• Bám sát chương trình tiếng Anh của Bộ Giáo dục, đảm bảo học sinh theo kịp kiến thức trên lớp.

• Hệ thống ngữ pháp được xây dựng từ cơ bản đến nâng cao, phù hợp với từng khối lớp THCS.

• Tài liệu luyện tập đa dạng, cập nhật thường xuyên, kết hợp bài tập viết câu, ứng dụng ngữ pháp vào thực tế thay vì chỉ làm trắc nghiệm.

• Giúp học sinh xây dựng nền tảng ngữ pháp vững chắc để ôn tập và chuyển tiếp lên cấp 3 một cách nhẹ nhàng, không mất căn bản.

• Đội ngũ giáo viên chuyên môn cao, nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy, am hiểu tâm lý học sinh THCS và luôn theo sát tiến trình học tập của từng em.
•  Học phí theo tháng, tạo sự linh hoạt và thuận tiện cho phụ huynh.
• Cập nhật thường xuyên tình hình học tập  của học sinh đến phụ huynh, giúp gia đình nắm rõ tiến độ, điểm mạnh và những nội dung cần cải thiện, từ đó phối hợp hiệu quả trong quá trình học tập của con.

LIÊN HỆ NGAY

CÔNG TY TNHH NHÂN LỰC ÁNH DƯƠNG – AMC.,LTD

TRUNG TÂM NGOẠI NGỮ NHÂN KIỆT

TRUNG TÂM DẠY THÊM & HỌC THÊM ÁNH DƯƠNG 

Trung tâm đào tạo: CSC Số 63 TK8, ấp Tiền Lân, xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn, TP.HCM

CS1: Số 42 đường số 5, ấp Tiền Lân, Bà Điểm, Hóc Môn, TP. HCM

Hotline: 0985.738.889 (Ms.My); 0988.073.198 (Mr.Hùng)

Email: anhduongnhankiet@gmail.com

Website: nhankietanhduong.com

– Tiktok: https://www.tiktok.com/@nhankietanhduong

– Fanpage: https://www.facebook.com/ngoaingunhankiet